گفت : « آيا اين تو هستى كه مىتوانى مردم را وادار كنى تا در شمار مؤمنان قرار گيرند ؟ » . مردم را به حال خود بگذاريد . اين مردم از افرادى مانند خود تعليم گرفته‌اند و شما از رسول خدا تعليم گرفته‌ايد . شنيدم كه پدرم ابو جعفر باقر مىگفت : هر گاه كه خداوند با عزّ و جلال مقرر كند كه يكى از بندگانش وارد مذهب شود ، از پرنده‌اى كه به سوى لانهء خود پرواز مىكند شتاب بيشترى خواهد داشت . توجه : قسمت اول حديث با سند ديگر طى شماره 342 خواهد آمد . شرح - نسل بشر براى انجام يك رشته آزمايش و امتحان پا به دائرهء وجود نهاده است ، اين آزمون و امتحان بر پايهء قبول و اجراى تكاليف دينى و مراسم مذهبى است . آزمايش و آزمون بايد در محيطى خارج از جو فشار و تحميل صورت بگيرد ، و گر نه آزمون و آزمايش معنى صحيح خود را از دست مىدهد و جايى براى جايزهء بهشت و كيفر دوزخ باقى نخواهد ماند . از اين رو افراد بشر بر اساس امكان و اختيارى كه دارند شخصا بايد تصميم بگيرند و راه كفر و يا ايمان را در پيش بگيرند . هيچ فردى حتى پيامبر خدا نمىتواند اساس حرّيّت و اختيار بشر را متزلزل كند و در نفوس بشرى نفوذ كرده با جبر و اكراه مردم را به سوى ايمان بكشاند . ذات اللَّه كه قادر مطلق است و مىتواند در نفوس بشرى نفوذ كند و مىتواند خواه و ناخواه مردم را به سوى ايمان بكشاند ، از اين قدرت